KAİM Hukuk & Danışmanlık
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 362. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi, miktar veya değeri belirli bir parasal sınırı geçmeyen davalarda bölge adliye mahkemesi kararlarına karşı temyiz yolunu kapatmaktadır. Sınır her yıl yeniden değerleme oranında artırılmakta olup 1 Ocak 2026 tarihinden geçerli olmak üzere bu tutar 682.000 TL'dir. Bir davada hangi yılın sınırının uygulanacağı ise aynı Kanun'un ek 1. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davanın açıldığı tarihe göre belirlenmektedir. Kamulaştırma bedelinin tespiti davaları bakımından bu bent, son bir yıl içinde iki Anayasa Mahkemesi kararına ve bir kanun değişikliğine konu olmuştur.
Anayasa Mahkemesi, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun itirazı üzerine verdiği 8 Ekim 2025 tarihli ve E.2025/124, K.2025/203 sayılı kararıyla bendi "kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkin davalar" yönünden iptal etmiştir. Karar 20 Ocak 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanmış, iptal hükmünün yayımdan dokuz ay sonra, 20 Ekim 2026 tarihinde yürürlüğe girmesine karar verilmiştir. Mahkemeye göre bedel tespiti davasında uyuşmazlığın esası taşınmazın değerinin belirlenmesidir ve dava tarihi itibarıyla belirli bir meblağdan söz etmek mümkün değildir. Parasal sınırın hangi değere göre uygulanacağı bu nedenle yargı mercilerinin yorumuna kalmakta, hükmün denetlenmesini isteme hakkına getirilen sınırlama belirli ve öngörülebilir olmadığından kanunilik şartını taşımamaktadır. Karar oyçokluğuyla verilmiştir. Karşıoy yazısında sorunun kaynağının Hukuk Muhakemeleri Kanunu değil 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 10. maddesi olduğu ve kısmi iptalin bendin uygulanmasında karışıklığa yol açabileceği belirtilmiştir. Yürürlüğün ertelenmesi ise iptalden doğacak hukuksal boşluğun kamu yararını ihlal edecek nitelikte görülmesine dayandırılmıştır.
Aynı bent, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesinin itirazı üzerine verilen 26 Şubat 2026 tarihli ve E.2026/49, K.2026/48 sayılı kararla bu kez "istinaf başvurusunun kısmen veya tümden kabulü hali" yönünden iptal edilmiştir. Bu karar oybirliğiyle verilmiş, yürürlüğü ertelenmemiş ve 21 Mayıs 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Mahkeme, idari yargıdaki benzer kuralı iptal ettiği 27 Mart 2025 tarihli ve E.2024/189, K.2025/83 sayılı kararından ayrılmayı gerektiren bir durum görmemiştir. Buna göre istinaf merciinin ilk derece mahkemesi kararını kaldırarak esas hakkında ilk kez verdiği karara karşı, sonuçlarının önemi hakkında hiçbir değerlendirmeye imkân tanınmaksızın temyiz yolunun kapatılması hükmün denetlenmesini isteme hakkına ölçüsüz bir sınırlamadır.
Yasama organı bu karar doğrultusunda 7589 sayılı Kanunla yeni bir düzenleme yapmıştır. 16 Temmuz 2026 tarihinde kabul edilen Kanun 31 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanmış, 25. maddesiyle 362. maddeye eklenen üçüncü fıkra yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir. Fıkraya göre bölge adliye mahkemesinin istinaf başvurusunu kısmen veya tamamen kabul ederek yeniden esas hakkında verdiği kararın kabul edilen ya da reddedilen kısmı, Kanun'un 341. maddesinin ikinci fıkrasındaki parasal sınırın, yani istinaf sınırının üzerindeyse karar temyiz edilebilmektedir. Birinci fıkradaki temyiz sınırının altında kalan kararlar için iki istisna öngörülmüştür. Bölge adliye mahkemesi kararı ile ilk derece mahkemesi kararı arasındaki fark istinaf sınırını geçmiyorsa ya da karar yalnızca yargılama gideri veya vekâlet ücretine ilişkinse temyiz yoluna başvurulamamaktadır.
Teklifin madde gerekçesinde amaç, bu kararlara karşı "ilk derece mahkemeleri için geçerli olan kesinlik sınırı dikkate alınmak suretiyle" temyiz yolunun açılması olarak gösterilmiştir. Adalet Komisyonunda değiştirilmeden kabul edilen metin, Genel Kurulda verilen bir önergeyle bugünkü şeklini almıştır. Önerge gerekçesinde temyiz koşullarının, kararların denetlenmesini isteme hakkı ile yargılamaların en az giderle ve en kısa sürede sonuçlandırılması ilkesi çerçevesinde yeniden belirlendiği ifade edilmiştir. Kanun, bu fıkra için ayrı bir geçiş hükmü içermemektedir. Oysa aynı Kanun'un geçici 1. maddesi, idari yargıdaki benzer değişikliğin yalnız yürürlükten sonra verilen kararlara uygulanacağını açıkça düzenlemiştir. Kamulaştırma davaları bakımından fıkranın yaptığı atıf ayrıca dikkat gerektirmektedir. Zira 341. maddenin ikinci fıkrasının birinci cümlesi, Anayasa Mahkemesinin 24 Şubat 2022 tarihli ve E.2021/34, K.2022/21 sayılı kararıyla "kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkin davalar" yönünden zaten iptal edilmiştir.
Uygulamada asıl belirleyici olan, Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin içtihadıdır. Daire, 2023 yılından bu yana verdiği kararlarda 341. maddenin ikinci fıkrasına ilişkin bu iptal kararına benzer uygulamayı 362. maddenin birinci fıkrasının (a) bendi yönünden de benimsemekte ve kamulaştırma bedelinin tespiti davalarında bölge adliye mahkemesi kararlarının "miktar itibarıyla kesinlik sınırına bakılmaksızın" temyiz edilebileceğini kabul etmektedir. Daire bu sonucu, 2942 sayılı Kanun'un 10. maddesinin sekizinci fıkrasının tarafların bedele ilişkin istinaf ve temyiz haklarını saklı tutmasıyla da desteklemiştir (Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, 23.02.2026, E.2025/16301, K.2026/2975). Nitekim istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin bir bölge adliye mahkemesi kararında da aynı sonuca varılmış, temyiz dilekçesini miktar yönünden reddeden ek karar ortadan kaldırılmıştır (Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, 05.02.2026, E.2025/10805, K.2026/1573). Aynı yaklaşım 7 Eylül 2026 tarihli ve E.2026/5179, K.2026/12362 sayılı kararda da sürdürülmüştür. Bu kararların konu ettiği dosyalarda bölge adliye mahkemelerinin temyiz dilekçelerini miktar yönünden reddettiği ve Dairenin bu ek kararları kaldırdığı görülmektedir. Böyle bir ret kararına karşı da tebliğden itibaren iki hafta içinde temyiz yoluna başvurulabilmektedir (6100 sayılı Kanun'un 366. maddesinin yollamasıyla 346. maddesinin ikinci fıkrası).
20 Ekim 2026 tarihinin zaman bakımından etkisi de bu çerçevede değerlendirilmelidir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, kanun yoluna ilişkin kuralların zaman bakımından uygulanmasında kararın verildiği anı esas almaktadır. Kurulun 13 Mayıs 2026 tarihli ve E.2025/192, K.2026/320 sayılı kararına göre temyiz edebilme hakkı hükmün verildiği tarihte belirlenmekte, verildiği anda kesin olan bir kararı sonradan yapılan kanun değişikliği temyize açık hâle getirmemektedir. Kurul bu ilkeyi "bir karar verildiği anda ya temyizi kabildir ya değildir" sözleriyle ifade etmiştir. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi de Anayasa Mahkemesinin ek 1. maddenin ikinci fıkrasına ilişkin iptal kararının yürürlüğü ertelenmişken verilen bölge adliye mahkemesi kararlarında, karar tarihinde yürürlükte olan kuralı uygulamıştır (örneğin 05.03.2026, E.2025/3075, K.2026/1271). Bu kararlar oyçokluğuyla verilmiştir. Karşıoy yazısında, yürürlüğün ertelenmesinin kanun koyucuya hitap ettiği ve mahkemelere Anayasa'ya aykırılığı saptanmış bir hükmü uygulamaya devam etme yetkisi vermediği görüşü savunulmuştur.
Bu ilke uyarınca 20 Ekim 2026 tarihinden önce verilen bir bölge adliye mahkemesi kararının temyiz edilebilirliği, kural olarak o tarihte yürürlükte olan hükme göre belirlenmektedir. Ancak kamulaştırma bedelinin tespiti davalarında Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, iptal hükmünün yürürlüğünü beklemeksizin parasal sınırı zaten uygulamamaktadır. 20 Ekim 2026 tarihinden itibaren ise aynı sonuç, Anayasa Mahkemesi kararı uyarınca norm düzeyinde de geçerlidir. Dolayısıyla bu davalarda karar tarihi 20 Ekim 2026'dan önce olsa dahi temyiz süresinin geçirilmemesi gerekmektedir.
Şu ayrım da gözden kaçırılmamalıdır. Bölge adliye mahkemesinin her kesin kararı, kesinliğini parasal sınırdan almamaktadır. İlk derece mahkemesi kararını kaldırarak dosyayı yeniden görülmek üzere geri gönderen kararlar, 362. maddenin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca kesindir. Anayasa Mahkemesi kararları ve 5. Hukuk Dairesinin içtihadı (a) bendine ilişkindir; (g) bendi iptal edilmemiştir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki görüş niteliği taşımamaktadır.
Bu sitede çerez kullanılmaz. Siteyi ziyaret ettiğinizde sunucu IP adresinizi, istek zamanını ve istek bilgilerini kaydeder. Bu kayıtların ve büroya ilettiğiniz bilgilerin nasıl işlendiği Aydınlatma Metni'nde açıklanmıştır.
